Bàn về mâm ngũ quả ngày Tết

Thứ 4, 12/1/2011 10:20 GMT+7
Lượt xem:28391
Ngày Tết, dù ở thành thị hay thôn quê, bên cạnh những bánh chưng xanh, hoa đào đỏ, gia đình nào cũng bày một mâm ngũ quả trên bàn thờ tổ tiên. Mỗi loại trái cây một màu sắc, tượng trưng cho thuyết ngũ hành, nhắc nhở con cháu luôn nhớ ơn ông bà tổ tiên và thể hiện ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc.



Tại sao lại là ngũ quả?


“Ngũ quả” chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời

Theo thuyết duy vật cổ đại, tất cả mọi vật chất đều được tạo nên bởi 5 yếu tố ban đầu gồm: kim loại (kim), gỗ (mộc), nước (thủy), lửa (hỏa) và đất (thổ) - gọi là ngũ hành. Tư tưởng này đã xâm nhập sâu sắc vào đời sống văn hóa của các dân tộc phương Đông, trong đó có người Việt – được thể hiện ở mâm ngũ quả ngày Tết Nguyên đán.


Những sản vật này đựơc kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động

“Ngũ” tức năm, là biểu tượng chung của sự sống. “Quả” biểu tượng cho sự sung túc qua cấu tạo của nó: bên trong chứa hạt tượng trưng cho sao, quả bao lấy là vũ trụ, ý nghĩa là sự sinh sôi trường tồn tái sinh bất tận của sự sống.


Ớt cũng xuất hiện trên mâm ngũ quả

“Ngũ quả” chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời. Ông cha ta chọn 5 loại trái cây để cúng đêm giao thừa là ngụ ý rằng: Những sản vật này đựơc kết tinh từ công sức, mồ hôi, nước mắt của con người lao động, kính dâng lên đất trời, thần thánh trong giờ phút linh thiêng của vũ trụ vạn vật sinh tồn. Và tư tưởng, hình ảnh ấy đã ăn sâu và tâm thức của người Việt Nam bao đời nay.

Phong tục mỗi nơi mỗi khác

Tùy theo quan niệm của từng vùng, từng địa phương và do mùa xuân hoa trái khác nhau, nên mâm ngũ quả cũng khác nhau như: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, hồng xiêm, táo…


Dưa hấu tượng trưng cho lòng trung nghĩa và trinh tiết của người dân phương Nam

Với triết lý “cầu vừa đủ xài sung túc”, người miền Nam chuộng 5 loại quả: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài và sung. Trước tiên ba loại quả có hình dáng to và trọng lượng nặng là đu đủ, dừa, xoài đặt lên mâm trước để lấy thế; sau đó, bày những quả khác chèn lên, để tạo thành một ngọn tháp.  Đặc biệt, mâm ngũ quả của người miền Nam không thể thiếu cặp dưa hấu ruột đỏ vỏ xanh, tượng trưng cho lòng trung nghĩa và trinh tiết của người dân phương Nam.


  Ở miền Bắc, hầu như tất cả các loại quả đều có thể bày lên bàn thờ

Trong khi đó, người miền Bắc lại chưng chuối, bưởi, đào, hồng và quýt. Cách bày truyền thống sẽ là nải chuối được đặt dưới cùng, ở giữa để đỡ lấy toàn bộ các trái cây khác. Quả bưởi đặt giữa nải chuối, xung quanh là hồng, quýt, đào đan xen vào nhau.

Nếu như ở miền Bắc, hầu như tất cả các loại quả đều có thể bày lên bàn thờ, kể cả quả ớt mang vị cay đắng, miễn sao mâm ngũ quả trông đẹp mắt là được; thì người miền Nam lại có sự kiêng cữ. Mâm ngũ quả của họ không bao giờ có chuối, vì loại quả này tên gọi có âm giống từ “chúi”, thể hiện sự nguy khó. Quả cam cũng không được có mặt trong mâm ngũ quả ngày Tết, vì có câu “quýt làm cam chịu”…


Mâm ngũ quả của người miền Nam  không bao giờ có chuối

Với người Huế, mâm ngũ quả thể hiện sự giao thoa Văn hóa giữa hai Miền nam – Bắc. Giống như một số tỉnh phía Bắc, mâm ngũ quả của người Huế bao giờ cũng có nải chuối đặt ở phía dưới, từng trái chuối chuối ôm gọn các quả khác ở phía trên. Nhưng khác với Miền bắc, người Huế không dùng nải chuối tiêu thon dài như Miền bắc mà chọn loại chuối mật vừa mập vừa tròn. Ngoài ra, người Huế còn bị ảnh hưởng bởi Phong tục Tập quán của người Miền nam nên trên mâm ngũ quả của người Huế bao giờ cũng có các loại quả sau : mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài.


Mâm ngũ quả của người Huế là sự giao thoa giữa hai miền Bắc Nam

Ý nghĩa của từng loại quả:

- Chuối, phật thủ: như bàn tay che chở.
- Bưởi, dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn năm mới đầy ngọt ngào, may mắn.
- Hồng, quýt: rực lên màu sắc mạnh mẽ, tượng trưng cho sự thành đạt.
- Lê (hay mật phụ): ngọt, thanh ngụ ý việc gì cũng trơn tru, suôn sẻ.
- Lựu: nhiều hạt, tượng trưng cho con đàn cháu đống.
- Đào: thể hiện sự thăng tiến.
- Mai: do điển phiếu mai, con gái phải có chồng, hạnh phúc, không cô đơn.
- Táo (loại trái to màu đỏ tươi): có nghĩa phú quý.
- Thanh long: ý rồng mây gặp hội.
- Bưởi, dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn sự ngọt ngào, may mắn.
- Quả trứng gà có hình trái đào tiên: lộc trời.
- Dừa: có âm tương tự như là "vừa", có nghĩa là không thiếu.
- Sung: gắn với biểu tượng sung mãn về sức khỏe hay tiền bạc.
- Đu đủ: mang đến sự đầy đủ thịnh vượng.
- Xoài: có âm na ná như là "xài", để cầu mong cho tiêu xài không thiếu thốn.


Mâm ngũ quả ngày Tết không còn chỉ gồm 5 loại trái mà đã trở thành lục, thất,… thập quả

Nhiều năm gần đây, khi mức sống người dân ngày càng được nâng cao, giao lưu kinh tế, văn hóa cũng ngày càng được mở rộng, mâm ngũ quả ngày Tết không còn chỉ gồm 5 loại trái mà đã trở thành lục, thất,… thập quả, với đủ sắc màu, kiểu dạng.  Nhưng tựu chung lại, mâm ngũ quả trên bàn thờ của gia đình trong những ngày Tết mang ý nghĩa gìn giữ bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc Việt. Chính vì vậy, người dân Việt dù ở phương trời nào, đến ngày Tết cổ truyền vẫn không bỏ qua tục lệ này, như một sự nhắc nhở, cho bản thân và cho con cháu, về cội nguồn của mình…
Trang Korea
YeuDuLich.vn

Nguồn: Tổng hợp
Mã bảo vệ:
Nhập mã:
Người gửi:
Độc giả: khoi- ( Thứ 6, 24/1/2014 5:0 GMT+7)
Độc giả: danect- ( Thứ 3, 19/3/2013 8:22 GMT+7)

 wa dinh

Độc giả: http://www.facebook.com/trungsam.88- ( Thứ 7, 16/2/2013 20:45 GMT+7)


Tại sao lại là ngũ quả?

Độc giả: heo ng0k- ( Thứ 2, 9/1/2012 22:28 GMT+7)

 ek chj myk kack lam mam ngu qua yk

Comment

Độc giả: Onepercent (28-10-2014)

 Mình thích ăn ở Thu Hương Bakery, giá tiền phù hợp với vị cũng nogn. Mình thích nhất là bánh Mousse mới ở đây, đẹp mà đơn giản. Mình còn thích ăn cả cookies ở đây nữa. :)

Độc giả: Mis (15-10-2014)

Chỉ có mẹ nấu rồi cả nhà cùng ngồi ăn thôi =))

Độc giả: lienhe@yeudulich.vn (10-10-2014)

 Dear Điền Gia Dũng: Bên mình đã sửa lại lỗi này của Biên tập viên rồi bạn nhé, cảm ơn ban 

Độc giả: Điền Gia Dũng (07-10-2014)
Mình cho rằng phải ghi nguồn chuẩn xác từ Du lịch, GO! Bài mình viết và đăng lên blog ngày 27/11/2010. Yeudulich đăng lại ngày 24/2/2011. Ghi nguồn Blogspot thì chung chung quá.
Trân trọng.
Độc giả: Giang (12-09-2014)

 Dễ thương ghê!

Hỗ trợ trực tuyến
Hỗ trợ tour: Tour Quốc Tế
Hỗ trợ tour: Tour Nội Địa
Hỗ trợ Khách sạn: Yeudulich
Hỗ trợ Khách sạn 1: Khách sạn
Hỗ trợ chung: Yeudulich
Hotline: (043) 564 1287
Thời tiết - Tỷ giá
Ít mây
Độ ẩm 50%
Gió đông
Tốc độ gió:1m/s
Bộ đếm
Số người đang online: 1192
Thành viên đang online: 0
Số lượt truy cập trong ngày: 4670
Tổng số lượt truy cập: 24130869